كورد لە تاراوگە… لە پەرتەوازەییەوە بۆ هێزێكی کاریگەر
سەروتاری گۆڤاری رەوەند ژمارە ٦
هەرمن ئەحمەد
كۆچكردن لە وڵات و خاكی ڕەسەنی خۆتەوە بۆ وڵات و خاكێكی دیكە، ڕەفتارێكی مرۆییە و مێژووێكی دێرینی هەیە. لەوەتەی سنووری دەوڵەتەكان بۆ نەتەوە جیاجیاكانی جیهان دیار كراون، لەو دەمەوە كۆچی مرۆڤ دەستی پێكردووە، كوردیش یەكێكە لەو گەلانەی لانی كەم لە ٨٠ ساڵی رابردوودا كۆچی بۆ وڵاتانی دیكە كردووە، خۆشبەختانە ئێستا لە تاراوگە شتێك هەیە پێی دەڵێن (ڕەوەندی كوردی یان كوردستانی).
ئێستا بەپێی هەندێك هەڵسەنگاندن، نزیكەی دوو ملیۆن یان زیاتر كورد، بە هۆکاری جیاوازی مێژوویی، سیاسی و ئابووری و كۆمەڵایەتی و فەرهەنگی، كوردستانیان جێ هێشتووە و لە چەندین وڵاتی جیهاندا دەژین، ئەمانە بوونەتە سەرمایەیەکی مرۆیی گەورە بۆ كورد و كوردستان، بەڵام ئاخۆ توانیویانە ئەم سەرمایەیە بکەن بە هێزێکی ڕێکخراوی کاریگەر بۆ پشتیوانیی لە دۆزی كورد بەگشتی؟
وەڵامەکە نە (بەڵێ)یەكی تەواوە و نە (نەخێر)ێكی یەكلاكەرەوە، چونكە وەڵامەكە لە كوردێكەوە بۆ كوردێكی دیكە و لە ڕێکخراو و دامەزراوەیەكی كوردی و كوردستانی بۆ ڕێكخراو و دامەزراوەیەكی دیكە لە تاراوگە دەگۆڕێت. بەكورتی، لەنێوان (بەڵێ و نەخێر)دا خەریکین ئەو هێزە دروست بکەین. کەواتە، لە هەنگاونانداین بۆ کۆکردنەوەی ئەو نەرمەهێزەی كورد لە تاراوگە بە شێوەیەكی زانستی و دەكرێ بڵێین لە قۆناغی خۆکۆکردنەوە و خۆڕێکخستنەوەداین.
بەگشتی، ژمارەی کورد لە تاراوگە کەم نییە، لە زۆر وڵاتانی دونیا لە گرنگترین دامەزراوە و ناوەند و دەزگا زانستی و ئەكادیمی و ئابووری و فەرهەنگی و سیاسی و ڕێكخراوەیی و تەنانەت هونەری و وەرزشیشدا خەڵكی سەركەوتوومان هەن، بەڵام زۆربەی هەرەزۆری سەركەوتنەكان لە ئاستی تاكەكەس، یان بە ناوی وڵات و گەلی خانەخوێوە تۆمار دەكرێن. بۆیە بەداخەوە لەم حاڵەتانەدا نەكراوە ئەو سەركەوتنانە وەك نەرمەهێزێكی مەعنەوی بۆ كورد و كوردستان هەژمار بكرێن، بە سەرنجدان نزیكترین نموونە یاریزانی بەتوانای كورد (دەنیز ئۆنداڤ)ە لە هەڵبژاردەی ئەڵمانیا.
بەداخەوە کورد تا ئێستا لە تاراوگە بە هەست و سۆز و کاری تاکەکەسی، یان لە چوارچێوەی ڕێکخراوێکی بچووكی بێ ستراتیژ، یان وابەست بە ئایدۆلۆژیایەكەوە، کاری بۆ ناساندنی کورد و کوردستان کردووە، ئەمە یەكێكە لە كێشە سەرەكییەكان. ئەی كەواتە چۆن خۆمان لە چواچێوەی ڕێکخراوێكی لۆکاڵییەوە بگوازینەوە بۆ ڕێکخراوێکی جیهانی؟
– یەکەم: هەنگاونان بۆ سەركەوتنی ئەم پرۆسەی گواستنەوەیە لە ڕێی گۆڕینی شێوازی بیرکردنەوەمانەوە دەست پێدەكات. ڕێکخراوێک کە خۆی بە کێشەی لۆکاڵی، یان بە ئایدۆلۆژیایەكی تەسك بەستەوە، ناتوانێت بەئاسانی ببێتە جیهانی. بە كورتی و بە كوردی، چۆن دەتوانین لە ڕێی ڕێكخراوێكی كوردییەوە لە تاراوگە، گەل و نەتەوەی خۆمان بە هەموو مرۆڤایەتی بناسێنین و پەیام و تواناكان بخەینە ڕوو و دۆزی خۆمان بكەینە دۆزێكی جیهانی؟
– دووەم: دروستکردنی تۆڕی پەیوەندیی نێودەوڵەتی زۆر گرنگە. بەشداریکردن لە کۆنفرانسە نێودەوڵەتییەکان، پەیوەندیکردن بە ڕێکخراوە هاوشێوەکان، ئەندامێتی لە تۆڕە جیهانییەکان و سوودوەرگرتن لە بوونمان لە تاراوگە. ڕەوەندی کورد دەتوانێت بڵندگۆیەك بێت بۆ ناساندنی پەیام و توانا و ئامانجەکانمان بە جیهان.
پێویستە کورد و كوردستانییە بەتوانا و شارەزاكانمان تێكڕا لە تاراوگە، زیاتر ڕوو لە ڕێكخراوێكی بەهێزی فراوان و گەورەی كوردستانییانی تاراوگە بكەن، كە ڕەنگە لەم قۆناغەدا باشترینیان (كۆنفیدراسیۆنی ڕەوەندی كوردستانی) بێت. ئەمانە لە ڕێی ئەم ڕێكخراوەوە دەتوانن ببنە ئەو هێزە کاریگەرە بۆ زیاتر ناساندنی کورد و کوردستان بەو زمانە جیهانییە، کە پێی دەگوترێ پەیوەندییە دیبلۆماسییەکان لە چواچێوەی کاری لۆبیکردن، لەپێناو بەرگری لە نەتەوەكەمان و بەهێزکردنی پەیوەندیی دیاسپۆرا و وڵاتانی خانەخوێ و ناوخۆی کوردستان.
– سێیەم: گرنگە مامەڵەكردنمان لەگەڵ نەوەی دووەم و سێیەمی كوردستانییانی تاراوگە تەنیا ئەوە نەبێت، كە ناوێكی كوردییان لێ بنێین و ئیتر لێیان گەڕێین، بەڵكوو كار و ستراتیژیی زانستیی دەوێت، لەگەڵ بڕێك لە عەشق و سۆزی نیشتمانی، ئەم نەوانەی داهاتوو پێویستیان بە پرۆژەی پەروەردەیی و فێركردن و چالاكیی بەردەوامی كوردستانییانە هەیە، هاوكات دەبێ ئێمەش سوود لە تواناكانی ئەو لاوانە وەربگرین بۆ خزمەتی كورد و كوردستان، ئاخر ئەوانیش كەسی زۆر لێهاتوو و بەتوانای بوارە جیاجیاكانی ژیانیان تێدایە.
ئەمڕۆ کورد لە هەر شوێنێک بژی، دەتوانێت لە بواری خۆیدا پشتیوانێك بێت بۆ نیشتمان و نەتەوەکەی. نابێت تەنیا لەسەر بیرەوەرییەكانمان بژین، بەڵكوو دەبێ لەگەڵ نەتەوە هاوئازارەكانمان، یەك بۆ یەكتری پشتیوان بین.