تەنیایی له کۆمەڵ وە گەل
د. ئاوێسا ڕزایی دەرونناس
سایکۆداینامیک گەردیان وه شوون پەسەند بوون و نەرگسی لە دونیای دیجیتاڵ
له دونیای سهردهم و هاوچهرخ ، ئایەمەێل فرەتر لە جاران وە یەکەو گرێخواردنە و هاووەخت لە هۊچ سەردەمێگ ئەقەرە تەنیا نەۊنە. تەنیایی ئێمڕوو ئەزموون تەنیاکەسی نییە و تەنیایی فرەتر لە گەل و کۆمەڵگاس. حاڵەتێگ ک ملیونەیل کەس لە ناوڕاس شلووخیا زنەیی کەن وەلێ جیاواز و جیا و دۊر لە یەکترەکن.
بنەمای ئێ دیاردە لە گرەی ناو تکنۆلۆژی دیجیتاڵی و مکانیزمەیل دەروونی ئایمەگانە ک نیاز دێرن بۊنریەن و لە وەرچەوبوون، پەسەن بکریەن!، شوون مانا و هەوڵ ئەڕای ڕابتەی ساڵم گردیە.
لە سەرەدم یاهوو مەسنجرەو تا MSBN Chat Room، تانگوو و وایبر، تا ڕەسیەسە ئینستاگرام و کڵاپهاوس، مەسیر گۊەڕیان هوویەت و شونای ئایەم و مڕوڤ لە بنەمای دەروونیێان بۊە وە کومەک و پەڕەسەندن تەکنەلۆژی.
لە ئەوەڵا ئایمەیل ئەڕای پەیوەندی و ئرتبات گرتن دەس ئەڕا دونیای مەجازی بردیان. وەلێ ئێسە لە دنیای مەجازی بەردەوام میننەو و خوەێان ئاپدەیت کەن تا لە چەو ئەوانەیتر بژیەن و نەفەوتن. سۆشیال میدیا بیەسە مەیدان لفلفانە و ململانێ ئەڕای فرەتر دییەبۊن و دی فەقەت جوور ئامڕازێگ ئەڕای پەیوەنی نییە.
لەێ چوارچێوە کە نووڕیمنە پی هوویەت لە تەجروبەی دەروونی، گۊەڕیایە وە نمایشێگ دەرەکی ، وەی مانا: ئەو چشتە ک کەس خوەێ هەڵوژنیدەی ک نیشانێ بییەی و بخەیدەی وەرچەو ئەڕای نووڕین کەسەیلێ تر هوویەت و کەسایەتی ئەو کەسە تاریف دەی.
لە سایکۆداینامیک تۊەنیم ئێ مکانیزمە لە ژێر تئوری دوناڵد وینیکۆتD.W لە بارەی خودی درووکانی بخەیمە وەر باس.
خودێگ کە ئەڕای جێکردن خوەێ لە بازنەی دونیای وێژنگ کریای خوەێ دروس کریەی و هەست و عاتفەی خوەێ سەرکوت کەی یا شاریدەوەی.
وەکارهاوەران سۆشێاڵ میدیا تەڵاش کەن خودێگ دروس بکەن کە فرەترین پەسەن و کەمترین رەدکردن ئەزموون بکەی.
وەلی ئێ دەمامکە، دۊری قۊلێگ لە بەین من ڕاسکانی و من درووکانی دروس کەی؛
سیەچاڵێگ کە بوودە هوو حس بەتاڵی و دڵەڕپە و گردەنشینی.
لە جی تر تئوری هاینز کۆهوت(Haeinz Kohout) لە بارەی (Mirroring) “هەوەجەی دەروونی وە جامەکینکردن”یش رۊ و ڕوخسار تازەێگ لە دونیاێ دیجیتاڵ پەیا کردیە.
هەر گلە like و view، جوور جامەکێگ وەختدارە ئەڕای ئەوەێگ کە هەست وە بەها و نرخ بکەن.
ئێ وادەنگ بێدەوامە جوورێگ لە ئاڵوودەیی و هووگری وە ژیان و پەسەن دروس کەێد ئەڕای پشتبەسان وە کاردانەوەیل دەرەکی و تێربۊن هەوەجەی قەیرزانی و قەیرخوازی (Approval Addiction).
لە نەۊن ئئ فیدبەکەیلە “کەس دیجیتاڵی ” حس وە گوم بۊن کەی.
لەسەر ئاست کۆمەڵایەتی ئێ خولەی نارسیسزم و خوخوازی و مێهرتواستنە بیەسە بنەماێگ فەرهەنگی و کولتووری.
لە دونیای مەجازی ، ئایمەیل هانە ناو فەزاێگ کە تووڕەیی، بێ ئەدەبی، وروژاندن، لۊتبەرزی، شەڕ هەڵخزانن فرەترین پاداشتەیل دیرێد.
ئەلگۆڕیتمەگان فرەتر تەفرەنجە خەنە بان ڕەفتارەیل وروژاوە و هۊرکردن و فکر کردن و گوفتمان ڕاسەکانی خەدە پەڕاوێز.
دەرئەنجام بوودە کۆمەڵگاێگ پڕ لە دەنگ نەشنەفتیای. دونیاێگ ک گشت قسەکەرن و کەس لە ئەزموون و تەجروبەی کەسەیل تر کەڵک نیەوەی وە تەنانەت کەفێدە هاوماڵی تا کەس لە خوەێ فرەتر قسە نەکەی و نەۊنریەی.
لە ناو کۆچبەرەیل و کۆمەڵگای دیاسپۆرا ئێ پروسە چەن ئەوقەرەیتر چڕ و پڕ ڕەنگترە.
کۆچبەری ک لە زنەیی راسکانی وە گەرد ڕەدبۊن و ناسەقامگیری ڕۊوەڕۊ بوودن، لە دونیای مەجازی ” ئیگۆی قەرەبووکەر”دروس کەی(VNCS) .مکانیزمێگ ئەڕای پاریزان ئیگۆ لە دڵەڕاوکی هوویەتی.
وەلێ ئێ جۆبران کردنە لە ئاخرەو بوودە هوو گردەنشینی و وەرین دەروون و ڕەوان.
لە ئاخرەو زیادکەم کە دونیای دیجیتاڵ ئاینەێگە کە ڕەوان وە کۆمەڵ ئاشکارا کەێد ، لەی ئاینە ئایەمەیل ئێ سەردەمە گوم بینەسە ناو دوو ئارەزوو کە وەگەرد یەک هانە دژوازی و پارادوکس.
مەیل وە دیدەبۊن و مەیل وە ئاڕامش و ئاشتی.
هەرچی یەکێگێان چڕوپڕ تر بوو ، ئەویەکی فرەتر لە کەسەگە دۊر کەفیدەو.
تەنیایی لە گەل و کۆمەڵگا ، دۊر کەفتن لە بازنەی بەشەری ڕاسکانی، بیزنس و کار کردەوەیی لە دەرەوەی ماڵ، وەلا خستن کتاو بەرهەمێگە کە ژیان دیجیتاڵ و ئێ پارادوکسە نا وەر دەسمان و لە هەو وەختە تام شێرین و تاڵ ژیان کوڵکتیو و کۆمەڵایەتی و فەرهەنگی لە هۊرمان برد.