سه‌ردار هێتوتى
مامۆستایێ زانكۆیێ – دهۆک
ئێكگرتنا دناڤبه‌را ڕه‌ڤه‌ندا كوردى ل ده‌رڤه‌ى وه‌لاتى و جڤاكا كوردستانى یێن ل وه‌لاتى دژین، ئێك ژ بابه‌تێن گرنگێن ستراتیژییه ژ بۆ بهێزكرنا هه‌ستا نه‌ته‌وه‌یى، ئابوورى و چاند و كلتوورى. ئه‌ڤ ئێكگبوونه نه‌ك ب ته‌نێ ژ به‌ر هه‌بوونا ناسنامه‌یه‌كا هه‌ڤبه‌ش یا نه‌ته‌وه‌یى گرنگه، لێ گرنگیا وێ د هه‌بوونا ئارمانج و به‌رژه‌وه‌ندێن هه‌ڤبه‌ش دا خۆ دبینیت، چونكى ئه‌رد و ئاخا كوردستانێ ڕاسته هاتیه پارڤه‌كرن لسه‌ر هند وه‌لاتێن باله‌ده‌ست و پشكه‌ك ژ گه‌لێ كورد ژى د سه‌رده‌مێن كه‌ڤن دا ل سه‌ر ئاخا كوردستانێ مشه‌ختى وه‌لاتێن دیتر بوونه (وه‌ك كوردێن ل خۆراسان، كوردێن ئه‌فگانستانێ، كوردێن ئوردنێ، كوردێن ئیسرائیل و فلستینێ)، له‌وما به‌رژه‌وه‌ندێن هه‌ڤبه‌ش دشێن ڤان هه‌ر دوو كۆمه‌لگه‌هێن ژیانێ یێن كوردى پێكڤه گرێده‌ن.
ژ ئالیێ هزرى و كلتورى ڤه، ڕه‌ڤه‌ندا كوردى ل ده‌رڤه‌ى وه‌لاتى خۆدان هێز و شیان و ئه‌زموونه‌كا مه‌زنه، وان ئه‌ڤ بهێزبوونه لژێر باندورا سیسته‌مێن پێشكه‌فتى یێن جیهانى دا وه‌رار پێ دایه و شیاینه بگه‌هیننه ئاستێن بلند. دشیاندایه ڤێ هێزێ و هه‌بوونا ڤان زانیاریان بكه‌ینه ژێده‌ر و هێڤێنێ نووكرنێ د ئالیێ ڕه‌وشه‌نبیرى و په‌روه‌رده‌هیێ دا ل كوردستانێ. وه‌ك میناك ڤه‌گۆهاستنا ئه‌زموونا سه‌ركه‌فتیا زانینگه‌هێن ئه‌ورۆپا ژ بۆ كوردستانێ، ڕێكئێخستنا سمینار و پرۆگرامێن زانستى یێن هه‌ڤبه‌ش دناڤبه‌را وه‌زاره‌تێن كوردستانێ یێن په‌یوه‌ندیدار و لایه‌نێن ئه‌كادمى یێن ده‌رڤه، و ئه‌ڤ چه‌نده دبیته ئه‌گه‌رێ بلندكرنا ئاستێ زانستى یێ قوتابیان و خواندنێ و ڤه‌كولینێن زانستى هه‌م لسه‌ر ئاستێ كوردستانێ و هه‌م ژى لسه‌ر ئاستێ جیهانى.
ژ ئالیێ ئابوورى ڤه ژى دیاسپۆرا دشێت روله‌كێ مه‌زن بگێریت ژ بۆ ڕاكێشانا سه‌رمایا بیانى (هه‌م یا مرۆڤى و هه‌م ژى یا دراڤى) و ب ڤێ ئێكێ ده‌لیڤێن كارى بۆ ناڤخۆ دابین بكه‌ت. سه‌رمایا كوردێن ده‌رڤه دبیاڤێن وه‌كى پیشه‌سازیێ، توریزمێ، ته‌كنه‌لۆژیایێ و خزمه‌تێن دیتر دشێت ببنه بنه‌مایه‌كێ بهێز بۆ گه‌شه‌یا ئابوورى ل وه‌لاتى. هه‌روه‌سا هه‌بوونا په‌یوه‌ندییه‌كا به‌رده‌وام دناڤبه‌را بازرگانان دا ل ناڤخۆ و ل ده‌رڤه دشێت ببیته ئه‌گه‌رێ ڤه‌دیتنا بازاره‌كێ هه‌ڤبه‌ش و به‌رفره‌هـ ل ناڤخۆیا وه‌لاتى.
ژ ئالیێ سیاسى و دیپلۆماسیى ڤه، ڕه‌ڤه‌ندا كورد ل ده‌رڤه دشێت وه‌ك ده‌نگێ كوردى دناڤا جڤاكا ئه‌ورۆپا و ئه‌مریكا دا رولێ خۆ بگێریت، ئه‌ڤ ڕه‌ڤه‌ند دشێت ل وه‌لاتێن پێشكه‌فتى پتر كار بكه‌ت داكو بشێت ده‌نگێ كوردى ب ڕێكا ڕێكخراوێن مافێ مرۆڤى، میدیایێ و په‌یوه‌ندیێن سیاسیى، پرسا كوردى بگه‌هینته ئاستێن بلند یێن ڕێڤه‌به‌رێن وان وه‌لاتان. بۆ ڤێ ئێكێ ژى ڕه‌ڤه‌ندا كوردى پێدڤى ب پشته‌ڤانى و هه‌ڤبه‌شیێ هه‌یه دگه‌ل سازیێن ناڤخۆیى یێن كوردستانێ دا كو ب سه‌ركه‌فتیانه‌تر بشێت كارێن خۆ ئه‌نجام بده‌ت.
كێشه و ئالوزیێن لسه‌ر ڕێكا كارێ ڕه‌ڤه‌ندا كوردى:
هنده‌ك كێشه و پرسگرێك هه‌نه كو ڕێگریێ دكه‌ن بۆ كارێ ئێكبوونى، وه‌كى جداهیا هزرێن سیاسى، نه‌بوونا میكانیزمه‌كا فه‌رمى یا په‌یوه‌ندیان دناڤبه‌را وان دا، كێمبوونا باوه‌ریێ د هنده‌ك بیاڤان دا، چار پارچه‌ییا كوردستانێ و بالاده‌ستیا پارتێن سیاسى یێن جدا ل هه‌ر پشكه‌كێ. چاره‌سه‌رییا ڤان جوره ئاریشه‌یان پێدڤى ب سیاسه‌ته‌كا زه‌لال و دامه‌زراندنا په‌یره‌وه‌كێ كارى یێ تایبه‌ت بۆ په‌یوه‌ندیان هه‌یه.ل دوماهیێ دبێژم: ئێكگرتنا دناڤبه‌را ڕه‌ڤه‌ندا كوردى ل ده‌رڤه‌ى وه‌لاتى و كۆمه‌لگه‌ها كوردستانى یا ناڤخۆ نه‌ك ب ته‌نێ ئه‌م وه‌ك هه‌لبژارتنه‌كێ ددانین به‌ر سینگێ وان به‌لكو ئه‌م وه‌ك هێله‌كا پێدڤى یا ستراتیژى بۆ پاشه‌ڕۆژا كوردستانێ دبینین. ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ په‌یوه‌ندییه ب شێوه‌یه‌كێ زانستى و ب پلان برێڤه‌بچیت دشێت ببیته هێزه‌كا مه‌زن بۆ پێشكه‌فتن و ئێكگرتنا كوردان.